Μια μηχανή απαντήσεων δεν επιστρέφει λίστα συνδέσμων. Γράφει μία συνθετική απάντηση στην ερώτηση του χρήστη και συχνά αναφέρει τις πηγές της. Για να το κάνει, συνδυάζει ένα γλωσσικό μοντέλο με άντληση περιεχομένου από το διαδίκτυο. Η διαφορά από το SEO είναι ότι δεν διεκδικείτε θέση σε κατάταξη. Διεκδικείτε να χρησιμοποιηθεί ένα απόσπασμα της σελίδας σας ως υλικό της απάντησης.
Τι είναι μια μηχανή απαντήσεων;
Μηχανή απαντήσεων είναι ένα σύστημα που απαντά απευθείας σε μια ερώτηση, με κείμενο, αντί να στέλνει τον χρήστη να ψάξει μόνος του σε αποτελέσματα. Παραδείγματα είναι το ChatGPT όταν χρησιμοποιεί αναζήτηση, το Perplexity, το Gemini και τα AI Overviews, δηλαδή οι περιλήψεις AI που εμφανίζει η Google πάνω από τα αποτελέσματα.
Στον πυρήνα τους βρίσκεται ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο (LLM), ένα πρόγραμμα εκπαιδευμένο σε μεγάλο όγκο κειμένων, που παράγει κείμενο προβλέποντας πώς συνεχίζεται μια πρόταση. Από μόνο του το μοντέλο γνωρίζει μόνο όσα είδε στην εκπαίδευσή του. Γι’ αυτό τα περισσότερα προϊόντα το συνδέουν με αναζήτηση στο διαδίκτυο.
Πώς φτιάχνεται μια απάντηση βήμα προς βήμα;
Η τεχνική που χρησιμοποιείται ονομάζεται retrieval-augmented generation (RAG), δηλαδή παραγωγή κειμένου ενισχυμένη με ανάκτηση πηγών. Η ακριβής υλοποίηση διαφέρει ανά προϊόν και δεν είναι πλήρως δημόσια, αλλά η γενική ροή είναι η εξής:
- Ερμηνεία της ερώτησης. Το σύστημα καταλαβαίνει τι ζητά ο χρήστης. Η Google έχει περιγράψει ότι στα AI features της μπορεί να σπάσει μια ερώτηση σε πολλές επιμέρους αναζητήσεις (query fan-out).
- Ανάκτηση σελίδων. Γίνεται αναζήτηση σε ένα ευρετήριο ή στο ζωντανό διαδίκτυο και επιλέγονται υποψήφιες σελίδες.
- Επιλογή αποσπασμάτων. Από τις σελίδες κρατούνται συγκεκριμένα τμήματα κειμένου που φαίνονται να απαντούν στην ερώτηση.
- Σύνθεση. Το μοντέλο γράφει την απάντηση χρησιμοποιώντας αυτά τα αποσπάσματα.
- Παράθεση πηγών. Πολλά προϊόντα εμφανίζουν συνδέσμους προς τις σελίδες που χρησιμοποιήθηκαν.
Δεν αναζητά κάθε απάντηση στο διαδίκτυο. Αν το μοντέλο απαντήσει μόνο από την εκπαίδευσή του, δεν υπάρχει ανάκτηση και συνήθως δεν υπάρχουν παραπομπές. Σε αυτή την περίπτωση η παρουσία μιας επιχείρησης εξαρτάται από το τι έχει ειπωθεί γι’ αυτήν σε πολλές πηγές στο παρελθόν.
Τι διαφέρει από το SEO;
Το SEO βελτιστοποιεί μια σελίδα ώστε να κατατάσσεται ψηλά σε μια λίστα αποτελεσμάτων. Στις μηχανές απαντήσεων δεν υπάρχει λίστα με σταθερές θέσεις. Οι βασικές διαφορές είναι:
- Το αποτέλεσμα. Στο SEO είναι ένας σύνδεσμος. Εδώ είναι ένα κείμενο που γράφει το σύστημα, με πιθανές αναφορές σε πηγές.
- Η μονάδα που μετρά. Στο SEO είναι η σελίδα. Εδώ είναι το απόσπασμα, δηλαδή μια παράγραφος ή μια λίστα που απαντά αυτόνομα.
- Η ερώτηση. Στο SEO στοχεύετε λέξεις-κλειδιά. Οι χρήστες των μηχανών απαντήσεων γράφουν συχνά πλήρεις, συζητησιακές ερωτήσεις με συγκεκριμένο πλαίσιο.
- Η επιτυχία. Στο SEO είναι θέση και κλικ. Εδώ είναι να αναφέρεται η επιχείρησή σας, να παρατίθεται η σελίδα σας και να περιγράφεστε σωστά.
- Η σταθερότητα. Μια θέση στη Google είναι σχετικά παρατηρήσιμη. Μια απάντηση AI μπορεί να αλλάζει από ερώτηση σε ερώτηση και από χρήστη σε χρήστη.
Για τον ίδιο λόγο έχουν επικρατήσει οι όροι GEO (generative engine optimization) και AEO (answer engine optimization). Και οι δύο περιγράφουν την προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί το περιεχόμενό σας σε παραγόμενες απαντήσεις.
Τι μένει ίδιο με το SEO;
Τα θεμέλια παραμένουν. Μια σελίδα πρέπει να μπορεί να ανακαλυφθεί, να διαβαστεί και να θεωρηθεί αξιόπιστη. Για τα AI Overviews, η Google αναφέρει ότι μια σελίδα πρέπει να είναι ευρετηριασμένη και να μπορεί να εμφανιστεί με απόσπασμα στα αποτελέσματα αναζήτησης, και ότι δεν απαιτείται ειδική τεχνική για να συμμετέχει.
Άρα, αν το site σας έχει τεχνικά προβλήματα ευρετηρίασης ή περιεχόμενο χωρίς ουσία, η μετάβαση σε «GEO» δεν θα τα λύσει. Το SEO παραμένει η βάση, και οι μηχανές απαντήσεων προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο πάνω της.
Ποιοι crawlers πρέπει να έχουν πρόσβαση στο site σας;
Crawler είναι το πρόγραμμα που επισκέπτεται και διαβάζει τις σελίδες σας. Κάθε εταιρεία χρησιμοποιεί δικούς της, και το αρχείο robots.txt ορίζει ποιοι επιτρέπονται. Τρία παραδείγματα από τη δημόσια τεκμηρίωση των εταιρειών:
- OAI-SearchBot της OpenAI, που σχετίζεται με την εμφάνιση σελίδων στα αποτελέσματα αναζήτησης του ChatGPT.
- GPTBot της OpenAI, που σχετίζεται με τη συλλογή περιεχομένου για εκπαίδευση μοντέλων.
- PerplexityBot του Perplexity, που ευρετηριάζει σελίδες για τα αποτελέσματά του.
Η απαγόρευση ενός crawler εκπαίδευσης και η απαγόρευση ενός crawler αναζήτησης είναι δύο διαφορετικές αποφάσεις. Πριν αλλάξετε το robots.txt, διαβάστε την τρέχουσα τεκμηρίωση κάθε εταιρείας, γιατί τα ονόματα και οι ρόλοι των crawlers ενημερώνονται.
Τι κάνει μια σελίδα εύκολη να παρατεθεί;
Επειδή το σύστημα επιλέγει αποσπάσματα, η σελίδα πρέπει να λειτουργεί σε κομμάτια. Πρακτικά:
- Απαντήστε στην ερώτηση στις πρώτες προτάσεις κάθε ενότητας, πριν από το πλαίσιο και τις εξηγήσεις.
- Γράψτε τις επικεφαλίδες ως ερωτήσεις που θα έκανε πραγματικός πελάτης.
- Δώστε συγκεκριμένα στοιχεία: ονόματα, βήματα, ορισμούς, όρια και εξαιρέσεις, όχι γενικές διαβεβαιώσεις.
- Κρατήστε το βασικό περιεχόμενο στο αρχικό HTML, ώστε να μην εξαρτάται από το αν ο crawler εκτελεί JavaScript.
- Προσθέστε δομημένα δεδομένα schema.org (σε μορφή JSON-LD), που δηλώνουν ρητά στις μηχανές τι είναι η επιχείρηση, τι προσφέρει και πού βρίσκεται.
Τίποτα από αυτά δεν εγγυάται παράθεση. Μειώνουν όμως τα εμπόδια ανάμεσα στο περιεχόμενό σας και στο σύστημα που πρέπει να το κατανοήσει.
Πώς καταλαβαίνετε αν εμφανίζεστε στις απαντήσεις;
Δεν υπάρχει ισοδύναμο του rank tracking με μία σταθερή θέση. Η μέτρηση γίνεται με επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις: ορίζετε μια σταθερή λίστα ερωτήσεων που θα έκανε ο πελάτης σας, τις υποβάλλετε σε κάθε μηχανή και καταγράφετε τρία πράγματα. Αναφέρεται η επιχείρηση; Παρατίθεται η σελίδα της; Τι λέει η απάντηση γι’ αυτήν;
Επειδή οι απαντήσεις αλλάζουν, μια μεμονωμένη δοκιμή δεν αρκεί. Χρειάζονται επαναλήψεις σε διαφορετικές ημέρες και σύγκριση των τάσεων, όχι μεμονωμένων αποτελεσμάτων.
Ποιο είναι το πρώτο βήμα;
Γράψτε τις δέκα ερωτήσεις που κάνουν συχνότερα οι πελάτες σας πριν αγοράσουν. Υποβάλλετέ τις στο ChatGPT, στο Perplexity, στο Gemini και στη Google, και καταγράψτε σε ένα φύλλο ποιες πηγές παρατίθενται και αν εσείς εμφανίζεστε. Έπειτα ελέγξτε το robots.txt σας, ώστε να βεβαιωθείτε ότι δεν αποκλείετε κατά λάθος τους crawlers αναζήτησης. Αυτή η καταγραφή δείχνει από πού ξεκινάτε και ποιες σελίδες χρειάζονται δουλειά πρώτα.
