Μετάβαση στο περιεχόμενο

Άρθρο

Πώς μετράτε την ορατότητα σε μηχανές AI: τι μετριέται αξιόπιστα και τι όχι

Η ορατότητα σε μηχανές AI μετριέται με σταθερό σύνολο ερωτήσεων και επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Δεν υπάρχει θέση ή συνολικός όγκος όπως στο SEO.

Δύο πίνακες δίπλα δίπλα: αριστερά στατική λίστα κατάταξης, δεξιά κινούμενες φυσαλίδες απαντήσεων με σύμβολα συνδέσμων

Η ορατότητα σε μηχανές απαντήσεων AI μετριέται με ένα σταθερό σύνολο ερωτήσεων που εκτελείτε επαναλαμβανόμενα, καταγράφοντας αν η επιχείρησή σας αναφέρεται και αν ο ιστότοπός σας παρατίθεται ως πηγή. Δεν υπάρχει μία «θέση» όπως στο SEO, ούτε δημόσια αναφορά που να δείχνει πόσες φορές εμφανιστήκατε συνολικά. Κάθε νούμερο που παρουσιάζεται ως απόλυτο, χωρίς να εξηγεί ποιο δείγμα ερωτήσεων χρησιμοποιήθηκε, είναι στην πράξη εκτίμηση.

Γιατί δεν αρκεί να ρωτήσετε μία φορά το ChatGPT;

Οι μηχανές απαντήσεων παράγουν κάθε απάντηση εκ νέου. Η ίδια ερώτηση μπορεί να δώσει διαφορετική διατύπωση, διαφορετικές πηγές και διαφορετικές επιχειρήσεις σε δύο διαδοχικές εκτελέσεις. Η απάντηση επηρεάζεται επίσης από το μοντέλο, τη γλώσσα της ερώτησης και, σε ορισμένα προϊόντα, από το ιστορικό ή την τοποθεσία του χρήστη.

Μια μεμονωμένη δοκιμή δείχνει λοιπόν ένα στιγμιότυπο και όχι την πραγματική εικόνα. Αν σας αναφέρει μία φορά, δεν ξέρετε αν αυτό συμβαίνει συστηματικά. Αν δεν σας αναφέρει μία φορά, δεν ξέρετε αν λείπετε πραγματικά. Γι’ αυτό η μέτρηση χρειάζεται επανάληψη και σταθερό σύνολο ερωτήσεων.

Τι μπορεί να μετρηθεί αξιόπιστα;

Μετριέται αξιόπιστα ό,τι προκύπτει από δικό σας, καθορισμένο δείγμα. Οι βασικοί δείκτες είναι οι εξής:

  • Ποσοστό αναφοράς: σε πόσες από τις ερωτήσεις του δείγματός σας αναφέρεται το όνομα της επιχείρησής σας στην απάντηση, ανά μηχανή.
  • Παράθεση (citation): πότε η απάντηση περιλαμβάνει σύνδεσμο προς τον ιστότοπό σας ως πηγή. Αναφορά χωρίς σύνδεσμο και σύνδεσμος χωρίς αναφορά είναι διαφορετικά αποτελέσματα και καταγράφονται χωριστά.
  • Ακρίβεια περιγραφής: αν τα στοιχεία που λέει η μηχανή για εσάς (υπηρεσίες, περιοχή, ωράριο, προϊόντα) είναι σωστά.
  • Παρουσία ανταγωνιστών: ποιες άλλες επιχειρήσεις εμφανίζονται στις ίδιες ερωτήσεις. Το μέγεθος αυτό λέγεται συχνά share of voice, δηλαδή το μερίδιο των αναφορών που αντιστοιχεί σε κάθε επιχείρηση μέσα στο δείγμα σας.
  • Σελίδες που παρατίθενται: ποιες σελίδες του ιστότοπού σας επιλέγονται ως πηγή και ποιες όχι.

Όλοι αυτοί οι δείκτες ισχύουν μόνο για το δείγμα που ορίσατε. Δεν εκφράζουν την ορατότητά σας σε όλες τις ερωτήσεις που κάνουν οι χρήστες.

Τι δεν μπορεί να μετρηθεί, ή μετριέται μόνο κατά προσέγγιση;

Υπάρχουν μεγέθη που οι γνωστές αναφορές SEO μάς έχουν συνηθίσει να βλέπουμε, αλλά εδώ δεν είναι διαθέσιμα ή δεν είναι αξιόπιστα.

  • Ο συνολικός όγκος ερωτήσεων. Δεν υπάρχει δημόσιο αντίστοιχο του όγκου αναζητήσεων για τις ερωτήσεις που γίνονται σε chatbots. Κάθε εργαλείο που δίνει τέτοιο νούμερο το προσεγγίζει με δική του μέθοδο, την οποία πρέπει να ζητήσετε να σας εξηγήσουν.
  • Μία σταθερή κατάταξη. Η σειρά με την οποία αναφέρονται οι επιχειρήσεις αλλάζει από εκτέλεση σε εκτέλεση, άρα δεν αποτελεί σταθερή θέση.
  • Η προσωποποιημένη εμπειρία. Δεν μπορείτε να δείτε τι απαντά η μηχανή σε κάθε πραγματικό χρήστη, με το δικό του ιστορικό και τις δικές του ρυθμίσεις.
  • Η αιτιότητα. Αν αρχίσετε να εμφανίζεστε μετά από μια αλλαγή στον ιστότοπο, δεν μπορείτε να αποδείξετε ότι η αλλαγή ήταν η αιτία. Τα μοντέλα και οι πηγές τους ενημερώνονται ανεξάρτητα από εσάς.
  • Η εξήγηση από την ίδια τη μηχανή. Αν ρωτήσετε ένα chatbot γιατί δεν σας αναφέρει, η απάντηση είναι παραγόμενο κείμενο και όχι αναφορά διάγνωσης. Δεν την αντιμετωπίζετε ως μέτρηση.

Πώς θα στήσετε μια βασική μέτρηση βήμα βήμα;

  1. Γράψτε ένα σύνολο ερωτήσεων που θα έκανε πραγματικός πελάτης, για παράδειγμα «ποιος λογιστής στη Θεσσαλονίκη αναλαμβάνει μικρές ατομικές επιχειρήσεις». Συμπεριλάβετε ερωτήσεις με και χωρίς το όνομά σας.
  2. Καθορίστε τις μηχανές που θα ελέγχετε: ChatGPT, Perplexity, Gemini και Google με AI Overviews, εκεί όπου εμφανίζονται για την αναζήτηση.
  3. Εκτελέστε κάθε ερώτηση περισσότερες από μία φορές, σε τακτά διαστήματα, και καταγράψτε το αποτέλεσμα σε φύλλο εργασίας.
  4. Για κάθε εκτέλεση σημειώστε: αναφέρεται η επιχείρηση ναι ή όχι, υπάρχει σύνδεσμος προς τον ιστότοπό σας ναι ή όχι, είναι σωστά τα στοιχεία, ποιοι ανταγωνιστές εμφανίζονται.
  5. Μην αλλάζετε το σύνολο ερωτήσεων από μέτρηση σε μέτρηση. Αν προσθέσετε νέες, κρατήστε τις χωριστά, ώστε οι συγκρίσεις να παραμένουν έγκυρες.

Ένα εργαλείο παρακολούθησης μπορεί να αυτοματοποιήσει την εκτέλεση, αλλά η λογική είναι ίδια. Αξίζει να ρωτήσετε κάθε πάροχο ποιες ερωτήσεις χρησιμοποιεί, πόσες φορές τις εκτελεί και πώς χειρίζεται τη διαφορά μεταξύ εκτελέσεων.

Τι δείχνουν τα δεδομένα που ήδη έχετε;

Τα εργαλεία που χρησιμοποιείτε ήδη δίνουν έμμεσες ενδείξεις, όχι πλήρη εικόνα. Στο Google Analytics 4 μπορείτε να δείτε επισκέψεις που προέρχονται από domains όπως chatgpt.com ή perplexity.ai στις αναφορές προέλευσης (referral). Δεν περιέχουν όμως όλες οι επισκέψεις στοιχεία προέλευσης, οπότε το άθροισμα που βλέπετε είναι κατώτερο όριο και όχι ο πραγματικός αριθμός.

Στα αρχεία καταγραφής του διακομιστή (server logs, δηλαδή το ημερολόγιο όλων των αιτημάτων προς τον ιστότοπό σας) μπορείτε να δείτε αν οι crawlers των μηχανών, όπως οι GPTBot, OAI-SearchBot και PerplexityBot, έχουν πρόσβαση στις σελίδες σας. Αν δεν επισκέπτονται τις σελίδες σας, αυτό εξηγεί πιθανή απουσία. Αν τις επισκέπτονται, αυτό δεν εγγυάται ότι θα σας παραθέσουν.

Για τα AI Overviews της Google, το Search Console παραμένει η επίσημη πηγή δεδομένων της Google για την αναζήτηση. Ελέγξτε στην τεκμηρίωσή του αν και πώς εμφανίζονται εκεί τα δεδομένα αυτά, γιατί η αναφορά μπορεί να αλλάξει χωρίς προειδοποίηση. Μην βασίζεστε σε εκτιμήσεις τρίτων για το πόσες φορές εμφανίστηκε ο ιστότοπός σας σε AI Overviews, εκτός αν η μέθοδος είναι σαφής.

Ποιο είναι το επόμενο βήμα;

Γράψτε σήμερα δέκα ερωτήσεις που θα έκανε ένας πραγματικός πελάτης σας, εκτελέστε τις σε τρεις μηχανές και καταγράψτε σε φύλλο εργασίας αν αναφέρεστε και αν παρατίθεστε. Επαναλάβετε την ίδια διαδικασία σε δύο εβδομάδες, χωρίς να αλλάξετε τις ερωτήσεις. Η σύγκριση των δύο καταγραφών θα σας δείξει τι είναι σταθερό και τι τυχαίο, και θα σας δώσει βάση για να αποφασίσετε αν χρειάζεστε εργαλείο παρακολούθησης.